'Người đua diều': Đối mặt với chính mình

''Người đua diều'' kể câu chuyện về hành trình đối mặt những sai lầm của bản thân để đi đến bình yên và hạnh phúc.

* Bài cảm nhận cho chuyên mục 'Cuốn sách tôi yêu'

Tôi nghĩ một trong những khoảnh khắc khó khăn của mỗi người chính là việc đối diện với lỗi lầm của mình trong quá khứ, chấp nhận rằng mình đã sai lầm, đã đớn hèn, nhút nhát. Và một trong những giây phút huy hoàng nhất trong đời là từ sự giằng xé đó, chúng ta đứng lên khắc phục hậu quả mình gây ra.

Cuốn sách Người đua diều của Khaled Hosseini đã tái hiện những điều ấy một cách chân thực và sâu sắc. Tác phẩm như cuốn nhật ký của Amir - cậu bé sinh ra trong một gia đình cao quý ở Kabul, Afghanistan, năm 1963. Sách cũng là trường khúc day dứt được cất lên từ nội tâm của Amir, từ lúc trốn tránh, đối điện và khắc phục sai lầm.

Amir sống trong căn nhà ''đẹp nhất quận Wazir Akbar Khan (bắc Kabul)'', với những khóm hoa hồng dẫn vào căn nhà lát đá cẩm thạch, thảm sang trọng và đèn chùm pha lê đắt giá trên trần. Cũng trong ngôi nhà ấy, cậu lớn lên với tình thương của cha - Baba, ông quản gia - Ali và tình bạn thân thiết với Hassan (đứa trẻ có mẹ bỏ đi theo bộ tộc du ca, gọi ông Ali là cha).

Dù thân thiết, lớn lên dưới một mái nhà và được bú cùng bầu sữa của một bà vú, dường như trong thâm tâm của đứa trẻ Amir ngày ấy, cậu bé chưa từng dám nhận Hassan là một người bạn. Có thể vì Hassan xuất thân trong một tộc người được xem là không cao quý trong xã hội Afghanistan thời đó.

Tuy nhiên, hơn cả tình bạn, người đọc có thể cảm nhận được tình anh em của hai cậu bé. Cả hai thường trèo lên những cây bạch dương cao và nghĩ ra trò quấy phá hàng xóm xung quanh. Họ cùng tham gia cuộc đua diều và giành chiến thắng. Họ hay lên ngọn đồi bát úp gần nhà, đùa vui gần gốc cây lựu. Ở đó, cả hai trèo cây hái trái, Amir đọc sách cho Hassan nghe. Và cũng chính trên thân cây lựu, Amir đã khắc tên của hai người lên.

Sự gắn bó ấy càng khăng khít bao nhiêu, nó càng làm cho Amir sau này và cả chính người đọc đau nhói bấy nhiêu khi nhìn lại lỗi lầm của cậu.

Hassan luôn xem Amir là cậu chủ, người bạn thân thiết với câu nói cửa miệng: "Vì cậu, cả ngàn lần rồi''. Cậu bé Hassan sẵn lòng làm tất cả cho Amir, từ việc thực hiện các trò quấy phá theo chỉ thị của Amir, đến mạnh mẽ đứng lên, dùng súng cao su chĩa thẳng vào mặt tên nhóc Assef hung bạo để bảo vệ cậu chủ.

Nhưng rồi, sự xấu tính của Assef đã thôi thúc cậu ta tìm cách trả thù. Ngày diễn ra cuộc đua diều, vào thời khắc Hassen chỉ cần tìm được con diều của kẻ thua cuộc là chiến thắng của họ sẽ trọn vẹn, Assef đã tìm thấy Hassan ở một nơi vắng vẻ và làm nhục cậu. Amir đã chứng kiến tất cả, nhưng cậu hèn hạ chẳng dám bảo vệ bạn mình.

Amir còn có hành động vu oan cho cha con ông Ali, khiến họ phải bỏ nhà cậu ra đi vì nhục nhã. Sự đớn hèn đó theo cậu đến lớn, khi lập gia đình, rời quê hương đến vùng đất mới, làm tim cậu nhói lên mỗi lần nghe cái tên Hassan từ người chú Rahim Khan. Điều ấy dần thôi thúc cậu lên đường, tìm cứu hậu duệ của Hassan, đối mặt với Assef trong sự hiên ngang và trở về với sự thanh thản sau này.

Tác phẩm của tiểu thuyết gia Afghanistan Khaled Hosseini được báo chí phương Tây ca ngợi là "Một bức họa rực rỡ về Afghanistan ba mươi năm trước". Ảnh: Nhã Nam

Sự tài tình của Người đua diều không chỉ là kể một câu chuyện. Sách còn làm người đọc thổn thức với nội tâm của Amir trong hành trình tranh đấu cho sự lựa chọn của chính mình.

Là con của ''Ngài bão tố'' - người đàn ông cao sừng sững với sức mạnh vô song, từng vật tay không với con gấu, đôi bàn tay có thể nhổ bật gốc cây liễu, Amir đã nhiều lần chẳng thể cất lên tiếng nói từ lòng mình. Baba của Amir cũng là người đàn ông có sức hút đến độ khi ông bước vào bữa tiệc, những người ở đó sẽ nhìn ông như thể ''hoa hướng dương hướng về mặt trời''.

Tính cách mạnh mẽ của ông cùng kỳ vọng về sự kế thừa từ con trai khiến ông không ít lần thất vọng, bởi Amir ''giỏi văn hơn giỏi võ''. Ông không mấy hài lòng về việc con trai thích làm thơ hơn đá bóng, tức giận khi thấy con khóc khi xem một trận tỉ thí. Điều này dần đẩy hai cha con ngày càng xa cách, làm Amir cảm thấy hiếm lúc nào trong thời thơ ấu, Baba thực sự tự hào về cậu.

May mắn cho Amir, cậu có chú Rahim Khan - người luôn cổ vũ và hiểu sâu sắc rằng: ''Trẻ con đâu phải những quyển sách tập tô màu. Anh không phải bôi đầy chúng bằng những màu anh ưa thích''. Chính sự khích lệ thầm lặng của chú, sự mạnh mẽ trong những tranh đấu nội tâm và cố gắng theo đuổi ước mơ của Amir đã giúp cậu trở thành tác giả sách nổi tiếng sau này, bất chấp bao biến thiên của thời cuộc hay phải tha hương đến miền đất mới.

Người đua diều mô tả một cách gần như trọn vẹn về những nỗi tranh đấu lớn của nội tâm con người: tranh đấu với nỗi sợ, lỗi lầm của chính mình và giữa khát khao của bản thân với mong muốn của những người xung quanh.

Amir vượt qua cuộc đối đầu với sai lầm của bản thân mình bằng cách nhìn thẳng vào sự thật, kết hợp sự dũng cảm, mạnh mẽ chưa từng có trong cậu - xuất phát từ tình bạn, tình thân đặc biệt với Hassan. Cậu chiến thắng trong cuộc chiến cho ước mơ của bản thân bằng sự đam mê mãnh liệt với văn chương, dựa trên lòng ủng hộ nhiệt thành của nhiều người cậu thân quý và niềm tin vào khả năng của mình.

Bằng những tình tiết đầy uẩn khúc, Người đua diều cho thấy rằng vào một ngày nào đó, ai cũng có thể đối mặt với những khó khăn trong nội tâm của mình. Cuốn sách cũng là minh chứng sống động, toàn diện cho bản chất tốt đẹp của con người, của sự hướng thiện, tranh đấu cho những điều tốt đẹp, lòng dũng cảm, khát khao bảo vệ công lý, ước mơ chân chính, tình người và tình cảm gia đình.

Hơn hết, tác phẩm giúp chúng ta biết trân trọng những nỗi đau, hạnh phúc mình đi qua bởi: ''Một con người không có lương tâm, không có lòng tốt sẽ không biết đau khổ''.

Phạm Hồng Sơn

Độc giả mọi độ tuổi có thể gửi bài viết (không giới hạn số lượng) về email giaitri.vnexpress@gmail.com, tên mail là: "Bai cam nhan Cuon sach toi yeu".

Mỗi bài có độ dài tối đa 1.500 từ, là sáng tác mới, chưa từng đăng tải trên các phương tiện truyền thông hoặc mạng xã hội. Khuyến khích những bài viết có hình ảnh đi kèm (ảnh sách hoặc hình ảnh độc giả cùng sách). Ngoài bài viết, độc giả có thể gửi cảm nhận bằng hình thức podcast hoặc video. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền nội dung và hình ảnh. Những bài hay, truyền cảm hứng sẽ được chọn đăng ở mục Sách của báo VnExpress.